Kalkulator powierzchni dachu i liczby square

Typowy błąd polega na zmierzeniu powierzchni zabudowy domu (kawałka gruntu, który przykrywa) i użyciu tej liczby do wyceny dachu. Dach jest nachylony, więc jego rzeczywista powierzchnia zawsze wychodzi większa niż powierzchnia zabudowy.

Przy zwykłym nachyleniu 4/12 pomnóż powierzchnię zabudowy przez 1,06. Przy 6/12 przez 1,12, przy 8/12 przez 1,20. Im stromszy dach, tym bardziej przewyższa powierzchnię zabudowy — i tym większy dodatek za nachylenie doliczy wykonawca.

W dekarstwie jeden „square” to 100 stóp kwadratowych. Dach o powierzchni 2 400 ft² ma więc 24 square. Większość gontu bitumicznego sprzedaje się w paczkach po trzy na square — czyli ten dach 24 square potrzebuje 72 paczek.

Dolicz 10% zapasu na kalenice, kosze, gąsiory, pas startowy i docinki. Dachy strome i wielopołaciowe potrzebują 15%.

Powierzchnia dachu NIE RÓWNA SIĘ powierzchni zabudowy domu. Powierzchnia zabudowy 2 000 ft² daje rzeczywistą połać od 2 100 do 3 200 ft² w zależności od nachylenia.

Tabela współczynników nachylenia (wznios na 12 cali poziomego biegu; nachylenie 6/12 to około 26,6°): 4/12 = współczynnik 1,054×, 6/12 = 1,118×, 8/12 = 1,202×, 10/12 = 1,302×, 12/12 (45°) = 1,414×.

Przykład policzony do końca: powierzchnia zabudowy 1 500 ft² przy nachyleniu 6/12 (bardzo częstym) = 1 500 × 1,118 = 1 677 ft² dachu. Przy 8/12 (stromszym) = 1 500 × 1,202 = 1 803 ft².

Nie zapomnij o okapach i oknach dachowych: dolicz około 10% na typowy okap domu jednorodzinnego (wysunięcie poza ścianę u dołu i po bokach). Na każde okno dachowe dolicz 50–100 ft² w zależności od wielkości.

Materiały pokryciowe sprzedaje się w „square” — branżowej jednostce równej 100 ft² (10 × 10 ft). Dach 1 800 ft² to 18 square.

Gont bitumiczny: 3 paczki pokrywają jeden square (przy goncie trzydzielnym 300 ft² z paczki; przy goncie architektonicznym lub grubszym 250 ft² z paczki, czyli 4 paczki na square). Dach 1 800 ft² potrzebuje 54 paczek gontu grubszego albo 54 paczek gontu trzydzielnego.

Blacha na rąbek: wyceniana w arkuszach (zwykle 26 cali szerokości, długość na zamówienie). Licz z metrów bieżących arkusza: długość połaci ÷ szerokość arkusza.

Dachówka ceramiczna albo łupek: wycenia się w square (100 ft²). 1 square dachówki ceramicznej to około 80–100 sztuk w zależności od formatu.

Zawsze dolicz 10–15% zapasu na docinki przy koszach, kalenicach, narożach i wokół przejść przez połać (kominy, wywietrzniki, okna dachowe). Dachy strome i o skomplikowanej bryle potrzebują 15–20%.

Dach jest większy niż dom pod nim, a różnicę robi nachylenie. Zmierz powierzchnię zabudowy z poziomu gruntu — długość × szerokość obrysu, który dach przykrywa — i pomnóż przez współczynnik nachylenia, żeby otrzymać rzeczywistą pochyłą połać. Pominięcie tego kroku oznacza za mały zakup przy każdym nachylonym dachu.

Współczynnik nie jest regułą kciuka, tylko geometrią: to pierwiastek z (1 + (W ÷ 12)²) przy wzniosie W na 12. Dach 6/12 mnoży powierzchnię zabudowy przez 1,118, więc 1 500 ft² obrysu daje 1 677 ft² połaci. Dach 12/12 mnoży przez 1,414 — ten sam dom potrzebuje o 41% więcej gontu, niż sugeruje rzut.

Kolumna z paczkami zakłada trzy paczki na square (standard dla większości gontu trzydzielnego i architektonicznego) oraz 10% zapasu na pas startowy, gąsiory kalenicowe i narożne oraz docinki w koszach. Dach z wieloma koszami albo oknami dachowymi zbliża się do 15%.

Przykład policzony do końca — 1 500 ft² powierzchni zabudowy przy dachu 6/12. 1 500 × 1,118 = 1 677 ft². To 16,8 square. Z 10% zapasu: 18,4 square. Po trzy paczki na square zamawiasz 56 paczek. Gąsiory kalenicowe policz osobno; ich powierzchnia nie mieści się w liczbie paczek na pokrycie zasadnicze.

Wymiana pokrycia to znacznie więcej niż sam gont:

Warstwa podkładowa (papa podkładowa albo membrana wstępnego krycia): 1 rolka na 4 square. Membrana syntetyczna (30–60 $ za rolkę) jest trwalsza i mniej podatna na rozerwanie niż papa 15-funtowa (25–35 $ za rolkę).

Membrana przeciwzalodzeniowa (obowiązkowa przy okapie w klimacie mroźnym): 1 rolka na 2 square. Przepisy zwykle wymagają pasa 24–36 cali w górę od okapu.

Pas nadrynnowy (blaszany profil wzdłuż okapu i szczytów): wyceniany w odcinkach po 10 ft. Licz z metrów bieżących okapu plus metrów bieżących szczytów.

Pas startowy i gąsiory kalenicowe: 1 paczka pasa startowego na każde 100 stóp bieżących okapu; gąsiorów 1 paczka na każde 35 stóp bieżących kalenicy.

Gwoździe dekarskie: 1,5–2 funty na square. Dach 18 square potrzebuje 30–40 funtów gwoździ.

Obróbki blacharskie kominów, wywietrzników i okien dachowych: wycena od sztuki przejścia (50–200 $ każde).

Łączny koszt materiału na dach 18 square: 2 500–4 500 $ przy goncie bitumicznym, 6 500–12 000 $ przy blasze na rąbek stojący, 15 000–30 000 $ przy dachówce ceramicznej albo łupku.

Współczynnik nachylenia decyduje o tym, o ile dach przewyższa powierzchnię zabudowy, więc jest to jedyny pomiar na tej stronie, którego nie da się zgadnąć. Jest też tym, który najczęściej wykonuje się najbardziej ryzykownie: przez wejście po drabinie na pochyłą połać i przyłożenie poziomicy.

Prawie nigdy nie trzeba tego robić. Krokwie na poddaszu leżą w tej samej płaszczyźnie co dach nad nimi, więc nachylenie zmierzone na krokwi jest nachyleniem dachu. Przyłóż poziomicę poziomo do spodu krokwi, odmierz na niej 12 cali od punktu styku, a potem zmierz pionowo w górę od tego znaku do krokwi. Ta odległość to wznios na 12 cali biegu — prześwit 6 cali oznacza dach 6/12.

Zmierz przy dwóch albo trzech różnych krokwiach. Zgodne wyniki potwierdzają płaszczyznę; rozbieżne oznaczają, że albo poziomica nie leżała naprawdę poziomo, albo więźba się odkształciła — jedno i drugie warto wiedzieć przed zamówieniem materiału.

Dwie uwagi. Mierzysz samą krokiew, nie deskowanie ani łaty przybite na wierzchu; przykładaj poziomicę płasko do drewna. A w domu z wiązarami nożycowymi skośny sufit pod poddaszem nie jest płaszczyzną dachu: pas dolny ma zwykle nachylenie mniej więcej o połowę mniejsze niż górny — dlatego kalkulator sufitu traktuje nachylenie wnętrza jako osobny pomiar.

Jeśli na poddasze nie da się wejść w ogóle — sufit katedralny bez przestrzeni albo dach zamknięty na głucho — pozostaje pomiar z ziemi: odległość pozioma od ściany do punktu pod kalenicą i wysokość kalenicy nad okapem, brane wzdłuż linii poziomicy, a nie szacowane okiem. Jest mniej dokładny niż pomiar na krokwi, ale wciąż bezpieczniejszy niż wchodzenie na dach.

Wszystkie nachylenia na tej stronie zapisano jako 4/12, 6/12, 12/12. To zapis amerykański: wznios na 12 jednostek poziomego biegu. W Polsce dekarz, architekt i karta techniczna pokrycia mówią o kącie nachylenia dachu w stopniach.

Przeliczenie jest proste: kąt = arcus tangens z (wznios ÷ 12). Stąd 4/12 = 18,4°, 5/12 = 22,6°, 6/12 = 26,6°, 8/12 = 33,7°, 10/12 = 39,8°, a 12/12 = 45°. Kolumna „Kąt” w tabeli powyżej podaje to dla każdego wiersza, więc możesz czytać ją od tej strony, którą masz.

W drugą stronę współczynnik liczy się jeszcze prościej niż z zapisu amerykańskiego: dla kąta α wynosi 1 ÷ cos α. Dach 30° mnoży powierzchnię zabudowy przez 1,155, dach 35° przez 1,221, dach 40° przez 1,305, a dach 45° przez 1,414 — dokładnie tyle co 12/12, bo to ten sam dach.

Polskie dachy skośne mieszczą się zwykle między 30° a 45°, czyli stromiej niż środek tabeli powyżej: to obszar od okolic wiersza 7/12 (30,3°) do wiersza 12/12, ze współczynnikiem od 1,155 do 1,414. Minimalne nachylenie zależy od konkretnego pokrycia i podaje je producent w karcie technicznej — sprawdź ją, zamiast przyjmować wartość z tabeli poglądowej.

Po stronie powierzchni też jest przeliczenie: 1 677 ft² dachu to 155,80 m², a 16,8 square to 1 680 ft², czyli 156,08 m². Sam square to 100 ft² = 9,29 m². W Polsce dachówkę, blachodachówkę i membrany sprzedaje się na metry kwadratowe, więc przelicz square na metry, zanim zamówisz — square nie jest jednostką lokalną i na tej stronie zostaje nieprzetłumaczony.