Tegeloppervlakte en dozen berekenen

Het snijverlies bij tegels hangt af van de complexiteit van het patroon, de vorm van de ruimte en het tegelformaat. Een recht raster in een simpele rechthoekige kamer vraagt ongeveer 10%. Diagonale patronen vragen 15%, omdat elke randtegel gezaagd wordt. Visgraat, mandenweefsel en chevron vragen 20% of meer.

Grotere tegels, 24×24 en op, vragen vaak een hoger snijverlies: minder zaagsnedes leveren een bruikbaar stuk op. Kleinere tegels, zeker mozaïek, vragen soms minder.

Reken bij het bestellen zowel de oppervlakte uit ALS het aantal tegels per doos. Een tegel van 12×24 geeft 2 ft² per stuk, dus een vloer van 200 ft² vraagt 100 tegels plus snijverlies.

Bestel altijd minstens één extra volle doos voor reparaties later. Tegels zijn batchgevoelig: over een jaar kan dezelfde artikelcode niet meer bij jouw batch kleuren.

Het snijverlies verschilt sterk per tegelformaat, niet alleen per legpatroon. Grotere tegels verliezen meer per zaagsnede, omdat elke snede een groter stuk opoffert. Kleine mozaïektegels verliezen minder, omdat de reststukken elders passen.

Tegels van 12 × 12 inch en groter: 10% standaard snijverlies, 15% diagonaal. Reken op minstens één verloren tegel per strekkende voet zaagsnede. Grote porseleinen tegels van 24 × 48 inch kunnen zelfs recht gelegd 15 tot 20% verliezen, omdat elke snede een stuk van 4 tot 8 ft² kapotmaakt.

Tegels van 6 × 6 inch: 8% standaard, 12% diagonaal. Klein genoeg dat de reststukken vaak in een andere hoek passen.

Mozaïekmatten, tegeltjes van 1 tot 2 inch op een net van 12 × 12: 5 tot 8%. Door het net kun je op maat knippen zonder veel losse tegeltjes te verliezen.

Metrotegels van 3 × 6 inch: 10 tot 12% halfsteens, 15% visgraat, 18% chevron.

De tegelprijs op de doos is maar een deel van het verhaal. Een gewone tegelklus vraagt ruwweg de volgende materialen per vierkante voet:

Tegels: 1 tot meer dan 30 $ per ft², een enorme spreiding van eenvoudige keramiek tot natuursteen. Tegellijm: 0,30-0,50 $ per ft², één zak van 50 lb dekt 40 tot 90 ft², afhankelijk van het tegelformaat. Voegmiddel: 0,15-0,30 $ per ft², afhankelijk van de voegbreedte — smalle voegen verbruiken minder. Impregneermiddel voor natuursteen en voegen: 0,10-0,25 $ per ft². Tegelplaat bij nieuwe leggingen: 0,75-1,50 $ per ft².

Tel dat op en een tegel van 5 $/ft² wordt 6,50 tot 7,00 $/ft² aan alleen materiaal. Het legloon komt daar bovenop, meestal 7 tot 15 $/ft², waarmee de totale gelegde prijs op 13 tot 22 $ per ft² uitkomt.

Tegels worden per vierkante voet geprijsd maar stuk voor stuk gelegd, en het aantal stuks vertelt je of een klus een middag of een weekend is. Reken het één keer om: de oppervlakte van een tegel in vierkante voet is de breedte maal de lengte in inch, gedeeld door 144. Een tegel van 12 × 12 in is precies 1 ft², en daarom is dat het formaat waar iedereen naar verwijst.

Deel 1 door de tegeloppervlakte en je hebt het aantal tegels per vierkante voet. Kleine formaten lopen snel op: een metrotegel van 3 × 6 in is 0,125 ft², dus er gaan er acht in één vierkante voet, en 1.760 in een vloer van 200 ft² inclusief snijverlies. Groot formaat gaat de andere kant op: een tegel van 24 × 24 in dekt 4 ft², dus dezelfde vloer vraagt 55 stuks.

De tabel rekent een vloer van 200 ft² met 10% snijverlies, dus 220 ft² te dekken. Snijverlies is hier geen keuze. Een recht raster vraagt 10%, diagonaal 15% omdat elke randtegel schuin gezaagd wordt, en visgraat of andere patronen lopen op tot 20%.

Het aantal stuks bepaalt de arbeid, niet alleen het materiaal. Meer stuks betekent meer zaagsnedes, meer kruisjes en meer voegen om schoon te maken, en daarom kost een mozaïekvloer meer om te leggen dan een grootformaatvloer van dezelfde oppervlakte. Het bepaalt ook de hoeveelheid voegmiddel: kleine tegels hebben veel meer voeglengte per vierkante voet.

Bestel per doos, niet per tegel. Dozen komen in hele eenheden en de dekking per doos verschilt met formaat en dikte, dus deel je te bestellen oppervlakte door de dekking op de doos en rond naar boven af. Houd één volle doos uit dezelfde batch achter: tegels zijn batchgevoelig en een reparatie een jaar later kleurt niet met een verse partij.

Tegels voor verschillende toepassingen vragen een andere oppervlakte en een ander snijverlies. De grootste variabele is het aantal zaagsnedes langs de randen en rond sanitair.

Vloertegels in grote rechthoekige ruimtes: 10% snijverlies. Alleen het vloeroppervlak, in de meeste kamers zonder sanitair om omheen te zagen.

Vloertegels in een badkamer met toilet, wastafelmeubel en bad: 15% snijverlies. De toiletaansluiting, de voet van het meubel en de uitsparing bij het bad vragen elk extra zaagsnedes.

Wandtegels over hele badkamerwanden: 12 tot 15% snijverlies. Uitsparingen voor ramen, deuren en sanitair tellen op.

Douchetegels in een driewandige douche: 15 tot 20% snijverlies. Een nis, uitsparingen voor de kraanplaat, de plek van het zeepbakje en de dorpel zorgen samen voor veel zaagwerk.

Achterwandtegels in de keuken: 15 tot 25% snijverlies. Uitsparingen voor stopcontacten, vensterbanken en de kastenlijn vragen precies zaagwerk op goed zichtbare plekken. Bestel royaal: bij een zichtbare achterwand kun je geen rommelige reststukken gebruiken.

Een tegel die als 12 × 12 verkocht wordt is meestal geen 12 inch. Geperste keramiek meet vaak ongeveer 11⅞, en die ontbrekende achtste is opzet: het is de voeg. De werkelijke tegel plus de voeg heet de module, en op die module wordt de vloer uitgezet — 11⅞ plus een voeg van ⅛ geeft een module van 12 inch, en daar komt de nominale naam vandaan.

Dat is belangrijk omdat een andere voeg de indeling verandert. Over een baan van 12 ft, oftewel 144 inch: bij een voeg van ⅛ is de module precies 12 in en passen er twaalf tegels zonder één zaagsnede. Open je de voeg naar 3/16, dan wordt de module 12,0625, passen er elf hele modules en blijft er 11,31 in over — een nette zaagsnede. Knijp je hem dicht tot 1/16, dan is de module 11,9375: er passen twaalf hele modules en er blijft 0,75 in over, een spiets van driekwart inch tegen de wand.

Zo'n spiets is precies wat je wilt wegontwerpen. Hij is kwetsbaar, hij is moeilijk netjes te zagen en hij trekt de blik over de hele baan. Komt de rest onder ongeveer een inch uit, verschuif dan de indeling een halve module zodat het reststuk over beide wanden verdeeld wordt: je krijgt twee fatsoenlijke halve tegels in plaats van één hele en één splinter.

Gerectificeerd porselein gedraagt zich anders en is het waard om op de doos te controleren. Het wordt na het bakken op maat gezaagd, dus een gerectificeerde tegel van 12 in is echt 12 inch en de voeg komt erbovenop in plaats van erin te worden opgenomen. Dezelfde nominale naam levert dan een andere module op, en een indeling die op de aanname van geperste tegels is gemaakt loopt scheef.

Dit alles verandert niets aan de oppervlakte die je bestelt — de dekking per doos houdt al rekening met de bedoelde module. Het verandert waar de zaagsnedes vallen, en dat bepaalt of een vloer gelegd oogt of ingepast.

Alles hierboven telt veldtegels: de tegels in het midden. Wat de randen afwerkt is een ander product, in een andere eenheid besteld, en het van de bestelling vergeten is een van de meest voorkomende manieren waarop een tegelklus een week voor het einde stilvalt.

Elke tegelrand die in het zicht blijft heeft een afgewerkte rand nodig: een randtegel met een geglazuurde ronding, een kwartrond profiel, of een metalen profiel dat je in de lijm zet. Die tel je langs de rand, in strekkende voet, en reken je daarna om naar stuks aan de hand van de breedte van het gekozen stuk. Oppervlakte komt er niet aan te pas.

Uitgewerkt voorbeeld op een achterwand van 10 ft lang en 18 in hoog. Het veld is 10 × 1,5 = 15 ft², en dat bestel je per doos. De bovenrand ligt over de volle 10 ft in het zicht, en dat is 10 strekkende voet profiel — 20 stuks als de randtegel 6 in breed is, of 10 als hij 12 in is. De verticale uiteinden hebben het misschien ook nodig, afhankelijk van of ze tegen een wand doodlopen of vrij eindigen.

Twee dingen halen mensen onderuit. Ten eerste heeft veel moderne tegel helemaal geen bijpassende randtegel: gerectificeerd porselein is aan alle kanten haaks gezaagd en de fabrikant heeft er nooit een profiel bij gemaakt, dus de afgewerkte rand moet een metalen of PVC-profiel worden dat erbij past. Ten tweede is randmateriaal vaak een speciale bestelling, ook als de veldtegel op voorraad ligt, en het kan een week of twee later komen — dus je beslist erover tegelijk met de tegel, niet als de laatste rij eraan gaat.

Dezelfde logica geldt voor een doucherek, een dorpel, een traprand en een buitenhoek: meet de zichtbare rand in voet, niet het vlak in vierkante voet. Het is dezelfde categoriefout als een boeiboord in vierkante voet offreren bij buitenwerk.