Bạn đã mua đủ chưa, và thật sự còn lại bao nhiêu?

Trả lời ngắn

Mức phủ đã mua là số kiện nhân mức phủ ghi trên bao bì. Mức phủ cần có là diện tích đo được nhân một cộng mức hao hụt. Nếu phần đã mua bằng hoặc lớn hơn phần cần có thì bạn đã mua đủ.

Phần còn lại thì là một tổng khác: mức phủ đã mua, trừ diện tích bạn thật sự đã thi công, trừ những mẩu thừa ngắn tới mức không dùng được. Chỉ số hạng cuối là một ước lượng, và chính nó quyết định bạn có một hộp dự phòng hay một bao phế liệu.

Nếu bạn kiểm giữa chừng công việc thì thứ tự quan trọng. Hãy so hộp đã mở với diện tích đã thi công, chứ đừng so hộp còn lại với diện tích còn lại — cách thứ nhất cho biết tỷ lệ hao hụt thật của bạn đủ sớm để còn đặt thêm từ cùng một lô.

Bạn đã mua đủ chưa? Kiểm trước khi mở hộp cuối

Phép kiểm cần ba con số: diện tích bạn đo được, mức phủ ghi trên bao bì, và số kiện. Con số thứ tư là mức hao hụt, và đó chính là con số người ta bỏ quên khi kiểm chứ không phải khi đặt hàng.

Ví dụ tính thử với sơn. Một căn phòng có 420 foot vuông, 39,02 m² tường cần phủ hai lớp. Định mức sơn khoảng 350 foot vuông mỗi gallon mỗi lớp, nên hai lớp cần 840 foot vuông phủ. Chia cho 350: cần 2,4 gallon — nghĩa là hai gallon không đủ và ba thì đủ. Đó là một cách thiếu hàng phổ biến, vì 420 foot vuông so với một gallon 350 foot vuông đọc như “một gallon rưỡi” cho tới khi lớp thứ hai được tính vào.

Ví dụ tính thử với thạch cao. 640 foot vuông tường, với khoản dự phòng 10% thông thường, thành 704 foot vuông. Với tấm 4 nhân 8 ở 32 foot vuông, đó là đúng 22 tấm. Với tấm 4 nhân 12, mỗi tấm 48 foot vuông, ra 14,67 — tức 15 tấm; tấm lớn để lại cho bạn 16 foot vuông dư thay vì không dư gì. Tấm lớn nghĩa là ít mối nối hơn nhưng làm tròn thô hơn.

Kiểu hỏng cần gọi tên: mức phủ ghi trên một kiện hàng là giá trị danh nghĩa. Một hộp ghi 20 foot vuông chứa các thanh ván cộng lại thành 20 foot vuông; không phải 20 foot vuông sàn hoàn thiện — phần chênh là thứ bạn cắt bỏ. Đó chính là lý do mức hao hụt tồn tại, nên một phép kiểm đem số kiện so với diện tích trần trụi, không cộng dự phòng, sẽ nói với bạn rằng bạn có đủ vật liệu cho tới đúng lúc bạn không còn đủ.

Cùng phép kiểm ấy, với các đơn vị bán ở Việt Nam

Phép kiểm ở trên không phụ thuộc đơn vị; nó chỉ dùng con số ghi trên bao bì. Vì ở Việt Nam con số đó là mét vuông chứ không phải foot vuông, và là lít chứ không phải gallon, nên đáng chạy lại đúng bốn phép tính ấy một lần nữa bằng đơn vị bản địa.

Vật liệu lát sàn. Một căn phòng 27,87 m² với khoản dự phòng 10% cần 30,66 m². Ở 1,86 m² mỗi hộp, đó là 16,5 hộp, tức 17 hộp và 31,62 m² đã mua. Mức phủ mỗi hộp khác nhau theo sản phẩm, nên hãy dùng con số trên bao bì; dạng của phép tính thì không đổi.

Sơn. Sơn hai lớp cho 39,02 m² tường cần 78,04 m² phủ. Ở 8,59 m² mỗi lít, đó là 9,08 lít — tức bốn thùng 2,5 lít, thành 10 lít. Nếu định mức in trên hộp khác đi, hãy chia theo con số đó.

Thạch cao. 59,46 m² tường, với dự phòng 10%, thành 65,41 m². Vì tấm 1.220 × 2.440 mm là 2,98 m², đó là 21,95 tấm, tức 22 — đúng con số ra từ tấm 4 nhân 8 ft, vì diện tích hai loại tấm gần như bằng nhau.

Cỏ tấm. 185,81 m² cỏ, với dự phòng 5%, thành 195,10 m². Ở 41,81 m² mỗi pallet, đó là 4,67 pallet, tức năm. Pallet là hàng mau hỏng, nên làm tròn lên ở đây không phải vật liệu thừa mà là thêm một ngày cỏ đã cắt phải chờ.

Phần còn lại ít hơn con số phép trừ đưa ra

Đây là chỗ hai câu hỏi tách nhau. Phần dư trên giấy là mức phủ đã mua trừ diện tích sàn. Phần dư dùng được là con số đó trừ đi mọi thứ bạn đã cắt và không dùng lại được; trên một mặt sàn gỗ hay gạch, phần lớn chênh lệch đã vào thùng rác từ lâu.

Ví dụ tính thử với laminate. Một phòng 15 nhân 20 ft là 300 foot vuông, 27,87 m². Với dự phòng 10%, cần 330 foot vuông, và ở 20 foot vuông mỗi hộp, đó là 16,5 — tức 17 hộp, 340 foot vuông đã mua. Trừ mặt sàn 300 foot vuông thì phần dư trông như 40 foot vuông; nghe như hai hộp dự phòng.

Không phải vậy. Nếu hao hụt cắt thật ra là 8% thì 24 trong số 40 foot vuông ấy đã thành phế liệu, còn lại 16 foot vuông — dưới một hộp, và chỉ khi các mẩu thừa còn đủ dài để giữ. Cách kể trung thực là: bạn mua 17 hộp, mở cả 17, và kết thúc với phần lớn một hộp trong tay.

Dù vậy, mẩu cắt thừa không tự động là hao hụt. Trên một mặt sàn lát theo hàng, mẩu cắt ở cuối một hàng thường khởi đầu hàng sau, miễn là nó vượt chiều dài khởi đầu tối thiểu của nhà sản xuất. Đó chính là thứ phân biệt một mặt sàn được tính kỹ ở 6% hao hụt thật với một mặt sàn tính ẩu ở 15%, trong cùng căn phòng và cùng loại vật liệu.

Kiểm giữa chừng, khi còn sửa được

Thời điểm có ích để kiểm không phải lúc kết thúc. Đó là khoảng một phần tư chặng đường; khi đó bạn đã lát đủ để biết tỷ lệ hao hụt thật của mình và vẫn còn thời gian đặt thêm từ cùng một lô sản xuất.

Phép đo rất đơn giản: tìm diện tích bạn đã phủ tới lúc đó và đếm số kiện bạn đã mở để làm được điều đó. Số hộp đã mở nhân mức phủ, chia cho diện tích đã lát, cho ra tỷ lệ tiêu thụ thật của bạn. Nếu phủ được 88 foot vuông trên một mặt sàn 300 foot vuông đã ăn mất 5 hộp — tức 100 foot vuông vật liệu — thì bạn đang chạy ở mức hao hụt 13,6% chứ không phải 10% như khi đặt hàng, và 17 hộp sẽ không đủ để xong căn phòng.

Bắt được điều đó ở mốc một phần tư nghĩa là đơn đặt bù vẫn còn khớp. Bắt được ở cuối nghĩa là các hộp thêm sẽ đến từ một lô khác, và với mọi thứ có màu — gạch, laminate, thảm, ngói, cả sơn nữa — lô khác thì nhìn thấy. Đó là lý do số lô tồn tại và là lý lẽ mạnh nhất cho việc kiểm sớm.

Sơn có cách riêng của nó: nếu bạn đang ở gallon thứ hai trong một ước tính ba gallon và còn nửa lớp thứ nhất, hãy đổ chung các thùng còn lại vào một thùng lớn và khuấy đều, rồi làm tiếp. Đó là cách thợ sơn chuyên nghiệp tránh một đường ranh nhìn thấy được giữa hai thùng cùng tên màu.

Giữ lại cái gì và làm gì với phần còn lại

Hãy giữ một kiện chưa mở nếu bạn làm được. Một hộp sàn hay một hộp gạch dự phòng là khác biệt giữa một vết xước sửa được và một căn phòng phải lát lại; vì cùng sản phẩm, cùng tông màu có thể không còn sau hai năm — và nếu còn thì cũng không cùng lô.

Hãy cất nó ở nơi có điều kiện giống căn phòng nó thuộc về. Một hộp sàn gỗ tự nhiên dự phòng để trong nhà xe không điều hòa sẽ hút ẩm và không nằm phẳng bên cạnh những thanh ván đã sống hai năm trong độ ẩm trong nhà. Trong nhà và đặt nằm; điều kiện chỉ có thế.

Hãy ghi lên đó tên căn phòng, ngày tháng, tên sản phẩm và số lô. Thứ cuối cùng là phần người ta không bao giờ ghi và luôn cần tới, vì nó được in trên cái hộp đã bị vứt đi.

Với những thứ thật sự không giữ được: vật liệu chưa mở và không hư hỏng thường trả lại được trong một khoảng thời gian nhất định, và khoảng đó thường ngắn hơn một lần cải tạo. Hãy hỏi thời hạn trả hàng lúc đặt chứ không phải lúc xong việc — đó là một lý do phổ biến khiến người ta nhận hàng làm hai chuyến thay vì một, và là phần duy nhất của phép tính này có hạn chót.

Hãy đếm phần còn lại theo viên chứ không theo foot vuông

Với vật liệu lát sàn bán theo hộp, foot vuông là đơn vị tự nhiên và phép tính ở trên chạy đúng. Với gạch thì nó lặng lẽ đánh lừa, vì một viên gạch không phủ hết diện tích của chính nó — phần còn lại do mạch quanh nó phủ, và chênh lệch ấy quyết định số viên trong nhà xe của bạn có đủ vá một mảng sàn hay không.

Một viên gạch ép 12 inch thật ra đo được khoảng 11⅞ inch chứ không phải 12. Mười hai viên có diện tích mặt là 11,875² × 12 = 1.692,19 inch vuông, tức 11,75 foot vuông — trong khi hộp ghi 12 foot vuông, và khi lát theo mô-đun 12 inch với mạch được tính vào thì chúng thật sự phủ 12 foot vuông sàn. Nhãn đang nói về mức phủ chứ không nói về viên gạch.

Vậy bảy viên gạch là 6,85 foot vuông gạch và phủ 7,00 foot vuông sàn. Nếu bạn ghi phần còn lại là “khoảng 6,8 foot vuông” thì sau này bạn sẽ kết luận rằng mình không vá nổi một mảng 7 foot vuông; trong khi bạn vá được. Hãy ghi số viên.

Số viên là con số duy nhất sống sót khi cái nhãn biến mất. Nếu cái hộp đã đi rồi, hãy đo một viên, bình phương lên và nhân với số viên bạn có — nhưng rồi hãy tìm xem mặt sàn thật sự được lát theo mô-đun nào, vì đó mới là thứ những viên gạch ấy sẽ phủ. Mô-đun 12 inch và mô-đun 12⅛ inch chứa cùng viên gạch mà phủ hai diện tích sàn khác nhau. Với gạch 30 × 30 và 60 × 60 cm bán ở Việt Nam, cùng một sự phân biệt ấy vẫn đúng: kích thước danh nghĩa và kích thước thật không giống nhau, còn với gạch mài cạnh thì khoảng chênh gần như khép lại.

Hãy giữ phần dự phòng thành một dòng riêng thay vì gộp vào phần còn lại. Vật liệu để dành cho một lần sửa chữa trong tương lai không phải phần dư — nó là hàng đã có chủ, và coi nó là hàng rảnh là cách một phần dự phòng lặng lẽ bị tiêu để hoàn thiện một cái tủ mà không ai lên kế hoạch.